Söke Vocational School

Robotik ve Yapay Zekâ Programı, robotik sistemlerin donanım ve yazılım katmanlarını bir arada kavrayan, gömülü denetleyici platformlarında algılama–karar–eyleme zincirini kurabilen ve yapay zekâ yöntemlerini bu zincire entegre edebilen nitelikli teknikerler yetiştirmek üzere yapılandırılmış iki yıllık (120 AKTS) bir ön lisans programıdır. Program 3+1 öğretim programına göre hazırlanmıştır. 3 dönem teorik eğitim sonrasında son dönemde İşletmelerde Mesleki Eğitim Uygulaması dersi ile dönem boyunca uygulamalı eğitim yapılarak öğrenciler iş hayatına hazırlanmaktadır.

Programın kuruluş gerekçesi, iş gücü piyasasındaki ölçülebilir bir dönüşüme dayanmaktadır. Uluslararası Robot Federasyonu'nun (IFR) World Robotics 2025 verilerine göre 2024 yılında dünya genelinde 542.000 endüstriyel robot kurulumu gerçekleşmiş, faaliyetteki toplam robot stoku bir önceki yıla göre %9 artışla 4.664.000 birime ulaşmıştır; yıllık kurulum sayısı dört yıl üst üste 500.000 birimin üzerinde seyretmiştir . Buna paralel olarak Dünya Ekonomik Forumu'nun Future of Jobs Report 2025 raporu, çalışanların temel becerilerinin %39'unun 2030'a kadar dönüşeceğini; yapay zekâ ve büyük verinin en hızlı büyüyen beceri alanı olduğunu ortaya koymaktadır.

Bu tabloda ortaya çıkan açık, salt yazılımcı ya da salt elektronikçi değil; sensör–aktüatör donanımını, gerçek zamanlı gömülü yazılımı ve veri temelli karar mekanizmalarını aynı sistem içinde birleştirebilen ara eleman ihtiyacıdır. Program bu kesişim noktasını hedeflemektedir.

Programın eğitim yaklaşımı, mühendislik eğitimi yazınında etkinliği raporlanan proje temelli ve deneyimsel öğrenme modellerine dayanır. Gömülü sistem eğitiminde hızlı prototipleme temelli laboratuvar tasarımının, öğrencilerin soyut mimari bilgisini çalışan donanıma dönüştürme becerisini artırdığı gösterilmiştir. Endüstri 5.0 bağlamında ise dijital-teknolojik yetkinliğin tek başına yeterli olmadığı; analitik ve eleştirel düşünme, yaratıcılık ve iletişim becerilerinin eş zamanlı geliştirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Program, bu bulguları atölye temelli, ürün çıktısı zorunlu bir ders tasarımıyla karşılamaktadır.

Program mezunlarına "Robotik ve Yapay Zekâ Teknikeri" unvanı verilir. Mezunlar, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile ilgili lisans programlarına geçiş hakkına sahiptir.

Programın kuruluşu, Türkiye'de yükseköğretimin dijital dönüşüm politikasıyla doğrudan bağlantılıdır.

Yükseköğretim Kurulu, 2024 yılında yapay zekâ, dijitalleşme ve büyük veri alanlarında ihtiyaç duyulan insan kaynağını karşılamak üzere 21'i lisans, 50'si ön lisans olmak üzere toplam 71 yeni programın açılmasına karar vermiştir. Bu kapsamda tamamı yeni tanımlanan 12 ön lisans programı arasında "Robotik ve Yapay Zekâ" programı da yer almış; program, ilgili yıl ÖSYM kılavuzuna dâhil edilmiştir (YÖK, 2024).

Robotik ve Yapay Zeka programı Söke Meslek Yüksekokulu bünyesinde 2025-2026 akademik yılında öğrenci kabulune başlamıştır.

Robotik ve Yapay Zekâ Programı'nın misyonu; robotik ve yapay zekâ teknolojilerinin donanım, gömülü yazılım ve veri katmanlarını bütüncül olarak kavrayan, atölye ortamında çalışan sistem üretebilen, mesleki ve etik sorumluluk bilincine sahip teknikerler yetiştirmektir.

Bu misyon dört ilke üzerine kuruludur:

Üretim odaklılık. Her ders, sunum ya da rapor yerine çalışan bir donanım/yazılım çıktısıyla sonuçlanır. Bu yaklaşım, gömülü sistem ve robotik eğitiminde hızlı prototipleme temelli laboratuvar modelinin öğrenme çıktıları üzerindeki olumlu etkisine dayanmaktadır.
Disiplinlerarası bütünleşme. Elektronik, mekanik, yazılım ve veri bilimi ayrı silolar olarak değil, tek bir sistem problemi etrafında birlikte öğretilir.
İnsan merkezli teknoloji. Endüstri 5.0 paradigmasının gerektirdiği üzere, otomasyon insanın yerine geçmek için değil insan yetkinliğini artırmak için tasarlanır; insan–robot iş birliği bu çerçevede ele alınır.
Sürekli öğrenme. Teknolojinin yenilenme hızı karşısında öğrenmeyi öğrenme, mezuniyet sonrası mesleki sürdürülebilirliğin ön koşulu olarak ders tasarımına yerleştirilir.

Robotik ve Yapay Zekâ Programı'nın vizyonu; bölgesel sanayinin otomasyon ve akıllı sistem ihtiyacına doğrudan yanıt veren, mezunları işverence tercih edilen, atölye altyapısı ve proje çıktılarıyla ulusal ölçekte referans gösterilen bir ön lisans programı olmaktır.

Bu vizyonun somut hedefleri:

Atölye altyapısını, öğrenci projelerinin yanı sıra sanayi iş birlikli prototipleme çalışmalarına da açık bir uygulama merkezine dönüştürmek,
Mezunların önemli bir bölümünün ya doğrudan istihdama ya da DGS yoluyla ilgili lisans programlarına geçişine imkân veren bir yetkinlik seviyesi sağlamak,
Ders içeriklerini, sektörde kullanılan güncel donanım ve kütüphanelerle senkron tutacak periyodik güncelleme mekanizması işletmek,

Programın genel amacı, robotik sistemlerin kurulum, programlama, bakım ve arıza giderme süreçlerini yürütebilen; bu sistemlere yapay zekâ tabanlı algılama ve karar verme yeteneği kazandırabilen teknikerler yetiştirmektir.

Özel amaçlar — mezun, program sonunda:

Mikrodenetleyici tabanlı bir gömülü sistemi şema seviyesinden çalışan prototipe kadar tasarlar ve gerçekler.
Sensör verisini örnekler, filtreler ve anlamlı bilgiye dönüştürür; aktüatör sürüş devrelerini doğru şekilde boyutlandırır.
Robot kinematiğinin temel kavramlarını uygular; hareket ve konum kontrolü gerçekleştirir.
Python ve C/C++ ile hem PC hem gömülü platform tarafında yazılım geliştirir.
Sınıflandırma ve regresyon temelli makine öğrenmesi modellerini veri hazırlamadan değerlendirmeye kadar uçtan uca kurar.
Görüntü işleme ve nesne tespiti algoritmalarını gömülü/kenar (edge) donanım üzerinde koşturur.
Endüstriyel haberleşme ve IoT protokolleriyle çok düğümlü sistemler kurar.
İş sağlığı ve güvenliği kurallarına, mesleki etik ilkelerine ve yapay zekâ uygulamalarında veri mahremiyeti gerekliliklerine uygun davranır.
Takım hâlinde proje yürütür, teknik dokümantasyon üretir ve çalışmasını sunar

Robotik Gömülü Sistem Atölyesi

Donanım tasarımı, devre kurulumu, lehimleme, gömülü yazılım geliştirme ve prototip doğrulama faaliyetlerinin yürütüldüğü atölyedir. Atölye, öğrencinin bir fikri şema aşamasından çalışan sisteme kadar taşıyabileceği tam bir prototipleme hattı olacak şekilde düzenlenmiştir.

Robotik ve Yapay Zekâ Atölyesi

Veri toplama, model eğitimi, görüntü işleme ve robot–yapay zekâ bütünleşmesi çalışmalarının yürütüldüğü atölyedir. Gömülü Sistem Atölyesi'nde üretilen donanımın "akıllandığı" ikinci aşama burada gerçekleşir.

Robotik ve Yapay Zeka Atelyesi ile Robotik Gömülü Sistemler Atelyesi içinde mevcut kartlar, ölçü aletleri ve deney setleri